Powstanie Sonderkommando w KL Auschwitz II-Birkenau lub też powstanie Sonderkommando, bunt Sonderkommando, bunt Sonderkommando w Krematorium IV – miało miejsce 7 października 1944 r., kiedy duża grupa członków Sonderkommando w krematoriach obozu Birkenau (znanego również jako Auschwitz II) zbuntowała się przeciwko nazistowskim strażnikom obozu. Bunt został stłumiony po wysadzeniu krematorium IV. W wyniku powstania zginęło trzech niemieckich strażników i 452 członków SonderkommandoGedeon Greif, Itamar Levin – Powstanie w Auschwitz. Bunt żydowskiego Somderkommando (Prószyński i S-ka, Warszawa, 2023; ISBN:978-83-8352-062-9)..
Chronologicznie było to trzecie powstanie żydowskich więźniów w hitlerowskich obozach eksterminacyjnych, po powstaniu w obozie zagłady w Treblince oraz powstaniu w obozie zagłady w Sobiborze.
Konspiracja W ramach Sonderkommando na terenie obozu KL Auschwitz II-Birkenau, istniała konspiracja. Do ważnych jej postaci należeli między innymi Załmen Gradowski, Załmen Lewental i Leib Langfus, którzy prowadzili potajemnie notatki, które przed powstaniem zdołali ukryć na terenie obozu.