Obecnie koszykarz samotny jest uznawany za gatunek monotypowy.
Etymologia Asthenes: asthenes „nieistotny, mało znaczący”, od negatywnego przedrostka α- a-; σθενος sthenos „siła, moc”. berlepschi: na cześć Hansa von Berlepscha (1850–1915), niemieckiego ornitologa, kolekcjonera awifauny z Ameryki Południowej.
Morfologia Mały ptak o brązowych tęczówkach. Dziób długi i cienki, szarawy. Nogi i stopy niebiesko-szare. Głowa brązowa, bledsza w tylnej części, szarawy pasek brwiowy, kantarek i okolice uszu czarniawe. Kark i grzbiet ciepłobrązowy, jaśniejący w kierunku kupra. Pokrywy nadogonowe brązowo-rude. Skrzydła czarniawe z ciemnorudymi brzegami i zakończeniami lotek. Ogon długi, stopniowany, sterówki z lekko spiczastymi końcami, zewnętrzne dwie pary sterówek rude, trzecia częściowo ruda, częściowo czarniawa, reszta ogona czarniawa. Dolne części ciała jasne. Gardło, pierś i brzuch kremowobiałe, brzegi i pokrywy podogonowe rdzawe. Długość ciała 15–16 cm. Nie występuje dymorfizm płciowy. Młode osobniki mają ciemne końcówki piór na piersi.