Hiszpański muzykolog podzielił XV-wieczne villancicos na trzy podgatunki: pieśni świeckie, które przetrwały do wieku XVI – villancico profano lub cortesano – wykonywane na dworach i w wyrafinowanych kręgach kulturowych, pieśni religijne, które przetrwały do wieku XIX – villancico religioso – komponowane przez wykształconych muzyków i wykonywane w kościołach oraz w innych instytucjach religijnych, pieśni dramatyczne, które przetrwały do XVI wieku – villancico teatral lub escénico – wykonywane podczas przedstawień teatralnych.
thumb|Strona tytułowa zbioru villancicos (1716) śpiewanych w w Kościele św. Rocha w Lizbonie, za czasów panowania króla Jana V Wielkodusznego W wieku XVI villancicos pojawiły się w twórczości vihuelistów i lutnistów, m.in. u Luisa de Milána, Miguela de Fuenllany oraz Alonsa Mudarry. Kompozytorzy wykorzystywali faktury homofoniczne i polifoniczne, z dominującą techniką imitacyjną. Tekst często ograniczony był do jednej copla i jednej estribillo. Nieregularne metrum powszechne w poprzednim wieku zaczęło być wypierane przez metrum trójdzielne. Pod koniec XVI wieku termin villancico często odnosił się do pieśni religijnych, wykonywanych podczas liturgii świątecznych.