W przeciwieństwie do innych gmin zbiorowych (Amtsbezirke) utworzonych na polskich ziemiach wcielonych do III Rzeszy, gmina Oświęcim stanowiła de facto strefę interesów KL Auschwitz, mająca na celu usunięcie z tych terenów ludności polskiej i przejęcia z jej rąk gruntów rolnych, prowadzenie rzekomej reedukacji więźniów poprzez wykorzystywanie ich pracy na roli, uzyskanie przez SS korzyści finansowych pochodzących ze sprzedaży wyprodukowanych płodów rolnych, utrudnienie kontaktu więźniów z lokalnymi mieszkańcami, a także realizację planu stworzenia dla rolników z Niemiec przynajmniej dwóch wzorcowych wiosek szkoleniowych dla zbrojnych rolników (Wehrbauern) na tych terenach.
1 kwietnia 1943, dwa miesiące przed planowaną transformacją gminy, od Monowic odłączono Stawy Monowskie a od Dworów Dwory Drugie, włączając je do gromady Las w sąsiedniej gminie ZatorAmtsbezirk Zator.