Terraformowane światy w westernach kosmicznych mogą być przedstawione jako miejsca, które stawiają osadników przed wyzwaniami podobnymi do tych znanych z osad granicznych w tradycyjnych westernach. Rewolwery i konie są w nich często zastąpione przez pistolety laserowe i rakiety.

Koncepcja space westernu zakłada, że ogromne odległości w kosmosie tworzą bariery, które zmuszają ludzi do samodzielności i ograniczają ich zasoby. Popularne tematy tego gatunku obejmują eksplorację nowych granic galaktyki i próby „ujarzmienia” rozległych przestrzeni kosmicznych. Historie zazwyczaj koncentrują się na trudnościach oraz przygodach związanych z niezbadanymi granicami kosmosu.

Space westerny czasami przeplatają się z operą kosmiczną oraz militarną fantastyką naukową i zazwyczaj wpisują się w tematykę wojny kosmicznej. Filmy i seriale z tego gatunki są czasami oparte na popularnych franczyzach opery kosmicznej, takich jak rozszerzone uniwersa Gwiezdnych wojen i Star Treka.