Bitwa pod Tanagrą – starcie zbrojne rozegrane w 457 r. p.n.e. w Beocji między wojskami dwóch największych podówczas potęg starożytnej Hellady – Sparty i Aten, zakończone zwycięstwem tej pierwszej. Odbyło się ono w ramach konfliktu obu tych poleis poprzedzającego nadejście wojny peloponeskiej (431-404 p.n.e.) i mimo nasilających się już wcześniej nieprzyjaznych stosunków między nimi, było pierwszą bezpośrednią konfrontacją ich wojsk.
Genezy bitwy należy doszukiwać się przede wszystkim w powstaniu w 478 r. p.n.e. symmachii ateńskiej (znanej także jako Związek Delijski lub I Związek Morski), czyli przymierza między Ateńczykami a tymi poleis z wysp ulokowanych na Morzu Egejskim, które poczuły się zagrożone najazdem ze strony Perskiej. Prawdziwe intencje Ateńczyków zaczęły jednak ujawniać się dopiero po czasie, bowiem przymierze to miało pełnić funkcję nie tylko obronną, ale przede wszystkim miało stanowić podstawę dla rodzącego się wówczas ateńskiego imperializmu. Wydarzenia te zbiegły się w czasie z ostatecznym dojściem do władzy w tej polis demokratów pokroju Efialtesa, który w 462 r. p.n.e. doprowadził do odebrania większości uprawnień Areopagowi i przekazania ich w ręce Rady Pięciuset oraz heliai.