Tradycyjny podział protistów thumb|Filogeneza protistów i pozostałych tradycyjnych królestw według systemu Cavaliera-Smitha z 2013 Zwyczajowo dzieli się protisty na zwierzęce, roślinopodobne i grzybopodobne, nie są to jednak poprawne grupy taksonomiczne i we współczesnej systematyce biologicznej stosuje się podział opisany wyżej.
Podział protistów zwierzęcych thumb|250px|Zarodziec malaryczny Protisty zwierzęce były na podstawie starej klasyfikacji zaliczane do królestwa zwierząt, wchodząc w skład typu pierwotniaki (Protozoa). Są to organizmy jednokomórkowe odżywiające się cudzożywnie na drodze fagocytozy, pasożytnicze lub drapieżne. Typ: Parabasalia wiciowce nie posiadające mitochondriów. Czasem jedna z wici tworzy błonkę falującą przykłady: rzęsistek Typ: Kinetoplastida (kinetoplastydy) wiciowce z kinetoplastem, który przypomina mitochondrium. Może występować błonka falująca przykłady: świdrowiec Typ: Choanoflagellata (wiciowce kołnierzykowe) wiciowce z cytoplazmatycznym kołnierzykiem; wić z dodatkowym ciałkiem podstawowym (jak u zwierząt) Typ: Apicomplexa (syn.