Komnenowie – jedna z ostatnich dynastii bizantyjskich panujących w Cesarstwie Bizancjum, a następnie Cesarstwie Trapezuntu.
thumb|cesarz Bizancjum Aleksy I Komnen
Dzieje Michał Psellos uważał, że rodzina wywodziła się z wioski Komne w Tracji wspomnianej także w XIV w. przez Jana Kantakuzena. Pogląd ten podziela większość współczesnych badaczy. Pierwszy znany członek rodziny, Manuel Erotikos Komnen, nabył rozległe tereny w rejonie miasta Kastamonu w Paphlagonii, które stały się ostoją rodową Komnenów w XI w. . Rodzina dość szybko stała się częścią potężnej i prestiżowej arystokracji wojskowej (dynatoi) w Azji Mniejszej, tak więc, mimo że mieli pochodzenie trackie, to uważani byli za rodzinę bizantyjską. Manuel Erotikos Komnenos był ojcem Izaaka Komnene, który jako pierwszy z rodu zasiadł na tronie jako Izaak I Komnen w 1057 r. Już jednak po dwóch latach musiał abdykować na rzecz dynastii Dukasów. Na tron wrócili w 1081 r., kiedy cesarzem został bratanek Izaaka, Aleksy I Komnen (zm. 1118 r.). Jego prośba o pomoc przeciwko Turkom i porozumienie z papieżem Urbanem II stały się przyczyną zorganizowania wypraw krzyżowych na Bliski Wschód. On i jego potomkowie przez prawie sto lat zasiadali na tronie Bizancjum. Był to ostatni okres świetności Cesarstwa Bizantyjskiego. W 1185 r.