"Krzyż Rycerski za Męstwo, Ratowanie Życia i Ochronę Mienia" – to jednostopniowy krzyż w kolorze złotym, nadawany w dowód szczególnego uznania za ratowanie życia ludzkiego przy bezpośrednim zagrożeniu własnego. Został on ustanowiony z okazji 100. rocznicy powstania ZOSP RP. Jego pomysłodawcą jest Prezes Zarządu Głównego ZOSP RP dh Waldemar Pawlak.
Krzyż nadawany jest przez Kapitułę Krzyża Rycerskiego za Męstwo, Ratowanie Życia i Ochronę Mienia utworzoną przy Zarządzie Głównym Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP. W skład Kapituły wchodzi Prezes Zarządu Głównego ZOSP RP oraz czterech członków Zarządu Głównego ZOSP. Od kolejnej kadencji Kapitułę będą tworzyć Prezes Zarządu Głównego ZOSP RP oraz czterech kawalerów Krzyża Rycerskiego powołanych w jej skład przez Zarząd Główny ZOSP RP.
Z wnioskiem o nadanie Krzyża Rycerskiego mogą występować Prezydia Zarządów Oddziałów Wojewódzkich ZOSP RP z własnej inicjatywy lub na wniosek Prezydiów Zarządów Oddziałów Związku OSP RP niższych szczebli.