Profil ideowy pisma W XIX wieku wśród chłopów w Europie Środkowo-Wschodniej powszechną postawą był indyferentyzm narodowy, ponadto chłopi żyjący na ziemiach polskich utożsamiali "sprawę polską" z pańszczyzną i wyzyskiem przez szlachtę. Dlatego za główny cel swojego pisma endecja uznała przekonanie chłopów, że są Polakami, i pozyskanie ich dla "sprawy narodowej". Miały temu służyć serie artykułów poświęcone historii państwa polskiego, akcentujące narodową jedność i ignorujące wszelkie występujące w nim antagonizmy klasowe. Artykuły w czasopiśmie miały ponadto charakter antsemicki, antybiałoruski i antyukraiński. W czasie rewolucji 1905 roku, aby osłabić masowe, rewolucyjne wystąpienia chłopskie, "Polak" nawoływał do ich zamiany na działania legalistyczne i na dążenie do autonomii, promując hasło "akcji gminnej", ograniczającej się do nawoływania o wprowadzenie języka polskiego w urzędzie gminnym, sądzie i szkole. Tym samym endecja miała na celu uniezależnienie się od rosyjskiej burżuazji, zduszenie rewolucji w Królestwie Kongresowym, wyparcie biurokracji rosyjskiej z intratnych stanowisk i zajęcie jej miejsca.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Polak (miesięcznik) · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.