Krytyczne myślenie a psychologia poznawcza Krytyczne myślenie bywa wiązane z racjonalnością i z psychologią poznawczą. Keith Stanovich ujmuje je jako skłonność do korygowania nieoptymalnych, automatycznych reakcji „umysłu autonomicznego”, łączącą racjonalność epistemiczną (dopasowanie przekonań do świata) z instrumentalną (skuteczne dążenie do celów). W tym ujęciu polega ono na przełamywaniu szybkich, intuicyjnych sądów na rzecz wolniejszego, refleksyjnego namysłu, mniej podatnego na błędy poznawcze i heurystyki. Psychologowie poznawczy badają powiązane z nim dyspozycje, takie jak odporność na „skąpstwo poznawcze”, odporność na myślenie stronnicze (ang. myside bias) oraz aktywnie otwarte myślenie, traktując je jako składniki racjonalnego myślenia. Zdolność świadomego monitorowania własnego rozumowania łączy krytyczne myślenie z metapoznaniem.