na skutek stagflacji wywołanej kryzysem energetycznym, wzrostu wpływów neoliberalizmu, a następnie upadku państw socjalistycznych w Europie Środkowo-Wschodniej podczas rewolucji 1989 roku oraz rozpadu Związku Radzieckiego.
Socjaliści wolnościowi często utożsamiają socjalizm państwowy z kapitalizmem państwowym, twierdząc, że systemy gospodarcze państw marksistowsko-leninowskich – takich jak ZSRR – nie były w rzeczywistości socjalistyczne ze względu na ich autorytarny charakter. Demokracji socjalistyczni i socjaliści wolnościowi podkreślają, że państwa te wykazywały jedynie ograniczone cechy socjalistyczne.
W literaturze naukowej i komentarzach politycznych często dokonuje się rozróżnienia między autorytarnym socjalizmem państwowym a demokratycznym socjalizmem państwowym. Ten pierwszy odnosi się do krajów bloku wschodniego, natomiast drugi – do państw bloku zachodniego, w których partie socjalistyczne sprawowały władzę w ramach demokratycznych struktur, takich jak Wielka Brytania, Francja, Szwecja i inne zachodnie socjaldemokracje.