W rezultacie tych instytucjonalnych przemian nastąpiły istotne zmiany w zakresie gatunków, stylów i tematów literatury urdu, w ramach której coraz większe znaczenie miała proza i wpływ wzorców angielskich.
Rozwój druku pozwolił na masową publikację wcześniej przekazywanych ustnie tradycyjnych romansów lub opowieści przygodowych (dastan), takich jak najpopularniejsza z nich, Dastan-o Amir Hanza. Przejście od dastanu do powieści dokonało się w twórczości (zm. 1903), który był autorem powieści łotrzykowskiej Fasana-ji Azad (1880). (zm. 1931) jest natomiast uważany za autora pierwszej nowoczesnej powieści w urdu, Umrao-dźan ada (1899), w której odmalował niezrównany obraz życia kurtyzany w Lucknow przed powstaniem sipajów.
W 1853 w Lucknow wystawiono pierwszą sztukę w języku urdu, Indar Sabha (zm. 1858), której popularność nie ma odpowiednika w historii dramatu urdu. Ta opowiadająca o miłości rusałki (peri) i śmiertelnika sztuka była wystawiana w całych Indiach i doczekała się przekładów na wiele języków. Pod koniec lat 50. XIX wieku zaczęły ją wystawiać kompanie teatralne Parsów z Mumbaju, które wędrując po Azji Południowej i Południowo-Wschodniej wywarły ogromny wpływ na rozwój indyjskiego dramatu, muzyki i kina. Najsłynniejszym autorem piszącym dla nich w urdu był (zm. 1935), nazywany indyjskim Szekspirem.