Do połowy XX w. w etyce dominował utylitaryzm, który podchodził do sprawiedliwości w sposób bardzo uproszczony. Sprawiedliwość społeczna oznaczała maksymalizację sumy indywidualnej użyteczności. W 1971 John Rawls wydał pracę Teoria sprawiedliwości, w której zaproponował całościową teorię sprawiedliwości jako bezstronności (justice as fairness), która miała stać się podstawą współczesnych ustrojów demokratycznych. Praca Rawlsa spowodowała ożywienie całej filozofii politycznej i odrodzenie teorii kontraktualnej w opozycji do utylitaryzmu.
W odpowiedzi na Rawlsowską teorię sprawiedliwości powstało kilka odmiennych teorii sprawiedliwości, opierających się na innych zasadach, metodach opracowania czy intuicjach moralnych. Dyskusje wokół tych teorii stanowią do dzisiaj istotną część filozofii polityki. Praca Rawlsa nadała im podobny ton: wiele z nich miało charakter proceduralny oraz przyjmowało jako metodę eksperymenty myślowe, analizę poszczególnych przypadków oraz modelowanie.