Ustawa o scalaniu i wymianie gruntów – polska regulacja prawna, mówiąca o tym, że celem scalenia gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu.
Początki scalania gruntów w Polsce Ludowej Strukturę gospodarstw rolnych wyznaczał dekret o reformie rolnej z 1944 r. oraz dekret z 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwieDekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Dz. U 1944 nr 4, poz. 17.Dekret z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Dz. U. 1945 nr 3, poz. 9.Dekret z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska. Dz. U 1946 nr 49, poz. 279.. Przyjęte w dekrecie o reformie rolnej zasady stanowiły, że wszystkie majątki ziemskie powyżej 50 ha, a na ziemiach zachodnich powyżej 100 ha zostaną rozparcelowane, co spowodowało powstanie wiele tysięcy małych, rozdrobionych gospodarstw rolnych.