Rycerz bez skazy i trwogi (książę Józef) – powieść historyczna autorstwa Walerego Przyborowskiego wydana w roku 1913, z czasów wojen napoleońskich i Księstwa Warszawskiego.
Akcja zaczyna się w Przesiece na Mińszczyźnie, 17 XI 1812, gdy mróz, śnieżyce i wilki towarzyszą odwrotowi Wielkiej Armii Napoleona. We dworze dojrzewa młodzieńcza żarliwość 15-letniego Witolda Wróblewskiego; jego opiekunką jest siostra Jadwisia, a obrońcą rubaszny konfederat Maciej Sopoćko z legendarnym „garnuszkiem”-garłaczem. Na dwór napadają maruderzy - Wirtemberczycy z Armii Napoleona; po strzelaninie i pożarze troje bohaterów ucieka przez parkowy mur w noc i las.
Witold trafia pod skrzydła polskich ułanów, a w Lenkowszczyźnie po raz pierwszy widzi księcia Józefa Poniatowskiego, poranionego po upadku z koniem, lecz wciąż kierującego odwrotem spod Moskwy. Od tej chwili chłopak służy przy sztabie, a potem w krakusach, poznając smak głodu, mrozu i bitew; Maciej wiernie mu towarzyszy, komentując wszystko żołnierskim humorem.
Kulminacją odwrotu są dantejskie sceny przepraw — tłumy, świst kul, bezlitosna walka o życie na mostach i w lodowatej wodzie.