McIlvanney był przez całe życie zaangażowany politycznie o poglądach lewicowych – określał siebie jako socjalistę. Z niepokojem obserwował sytuację społeczno-polityczną Szkocji po nieudanym referendum dotyczącym autonomii w 1979 roku oraz w okresie rządów Margaret Thatcher w latach 80., krytykując erozję ideałów socjalnych tamtych czasów. Z czasem rozczarowały go również zmiany w Partii Pracy w okresie „Nowej Lewicy” Tony’ego Blaira i Gordona Browna. Ostatecznie poparł dążenia niepodległościowe – w 2014 roku aktywnie wspierał kampanię na rzecz głosowania na „tak” w referendum niepodległościowym Szkocji.

Zmarł 5 grudnia 2015 roku, w wieku 79 lat, po krótkiej chorobie. Odszedł we własnym domu w Glasgow, otoczony rodziną. Pisarza pożegnano licznymi hołdami: pierwsza minister Szkocji Nicola Sturgeon podkreśliła wpływ jego powieści Docherty na własne dojrzewanie, a znani autorzy kryminałów tacy jak Ian Rankin i Irvine Welsh nazwali McIlvanneya inspiracją i „dżentelmenem o wielkim talencie”