Mogą zdarzać się w nich również studnie tam, gdzie lustro wód gruntowych znajduje się odpowiednio płytko, jak w Chunchucmil (północno-zachodni Jukatan, Meksyk).
Saskab był wydobywany i używany przez Majów, praktycznie od początku wznoszenia przez nich monumentalnej kamiennej architektury. Saskab zidentyfikowano w datowanych na około 800 p.n.e. podłogach środkowopreklasycznych platform w Nakbe – najstarszego ośrodka cywilizacji Majów na terenie Niecki Mirador-Calakmul i jednego z najstarszych miast na Nizinach Majów. W okresie klasycznym (250-909 n.e.) saskab był używany powszechnie do budowy struktur świątynnych i rezydencyjnych, jako składnik zaprawy spajającej ściany oraz pokrywającego je stiuku. W kosmografię krajobrazu miejskiego Majów saskab wnosił jednak znacznie szersze znaczenie niż jedynie wartość budowlanego surowca. Wydobyty materiał wiązał piramidy świątynne i pałace arystokracji z miejscem swojego wydobycia i jego kosmologicznym ładunkiem w ożywionym krajobrazie Majów. W archeologii, saskabery mają podobne znaczenie kosmologiczne jak wszystkie naturalne otwarcia w tkance żywej ziemi (jaskinie czy cenoty), zgodnie z paradygmatem jaskiniowym archeologii Mezoameryki. Odprawiano w nich zatem rytuały i składano ofiary.
Przypisy