Rezerwaty stanowiły szczególnie silną formę ochrony, ukierunkowaną na zachowanie obszarów w stanie możliwie niezmienionym; tworzenie parków narodowych – mogło nastąpić na terenach o powierzchni co najmniej 500 ha, wyróżniających się szczególnymi wartościami dla interesu publicznego, zarówno w aspekcie naukowym, przyrodniczym, jak i krajobrazowym. Parki narodowe stanowiły najwyższą formę ochrony obszarowej.
Ustawa przewidywała również możliwość wprowadzenia ochrony gatunkowej roślin i zwierząt, które były zagrożone wyginięciem lub wykazywały znaczący spadek populacji. Ochrona taka obejmowała zakazy dotyczące nie tylko zabijania czy niszczenia okazów, lecz również zbioru, pozyskiwania i handlu chronionymi gatunkami.
Pomnik przyrody Uznanie za pomnik przyrody następowało w drodze orzeczenia wydawanego przez władze ochrony przyrody II instancji. W akcie tym określano zakres wprowadzonych ograniczeń, wynikających z obowiązujących przepisów, a samo orzeczenie publikowano we właściwym dzienniku urzędowym województwa, co podkreślało jego oficjalny charakter i umożliwiało powszechną znajomość nadanych form ochrony.