Atomowy odbiornik radiowy – rodzaj kwantowego sensora promieniowania radiowego, w którym rolę anteny oraz pierwszego stopnia odbiorczego pełni gaz atomów wzbudzonych do stanów rydbergowskich, odczytywany optycznie za pomocą wiązek laserowych i fotodetektora. Tego typu urządzenia umożliwiają bezpośredni pomiar amplitudy i fazy pól mikrofalowych oraz radiowych, a także odbiór analogowych i cyfrowych sygnałów komunikacyjnych, przy rozmiarach ograniczonych do objętości niewielkiej komórki z parą atomową. Stanowią one przykład sensora kwantowego rozwijanego m.in. w kontekście metrologii pól elektromagnetycznych, radiokomunikacji oraz zastosowań wojskowych i kosmicznych.
Zasada działania
Podstawą działania odbiorników atomowych są atomy rydbergowskie, czyli atomy o elektronach wzbudzonych na bardzo wysokie główne liczby kwantowe, co skutkuje dużymi momentami dipolowymi i niezwykle silną podatnością na zewnętrzne pola elektryczne. W typowym układzie pomiarowym stosuje się komórkę z parą atomów (najczęściej rubidu lub cezu) w temperaturze pokojowej, na którą padają dwie wiązki laserowe: sonda oraz wiązka sprzęgająca. Tworzą one tzw.