Jean-Jacques Dessalines (ur. 20 września 1758 w Grande-Rivière-du-Nord, zm. 17 października 1806 w Pont-Rouge) – haitański polityk, w latach 1804–1806 jako Jakub I cesarz Haiti.
Historia życia Dessalines pochodził z niskich warstw społeczeństwa ówczesnej francuskiej kolonii Saint-Domingue, znajdującej się w zachodniej części wyspy HispaniolaPolska Encyklopedia Orgelbranda z 1899 na temat jego pochodzenia napisała: murzyn z Wybrzeża Złotego i niewolnik czarnego plantatora we francuskiej części wyspy Santo Domingo.. Został żołnierzem w kolonialnej armii francuskiej, później jednak wyrósł na jednego z przywódców antykolonialnego powstania, które doprowadziło do niepodległości Haiti. Po schwytaniu w 1802 Toussainta L’Ouverture, jednego z dowódców powstania niewolników, Dessalines został faktycznym głównodowodzącym wojsk powstańczych, mając już rangę generała.
18 października 1803 Dessalines dowodził armią, która zwyciężyła w bitwie pod Vertières nad francuską armią kolonialną dowodzoną przez generała de Rochambeau. Niedługo po zwycięstwie, 1 stycznia 1804 w Gonaïves Dessalines proklamował niepodległość Haiti, zrywając z Francją, dotychczasową potęgą kolonialną.