Nadzór nad realizacją wskazanego obowiązku sprawowało prezydium gminnej rady narodowej, do którego kompetencji należało czuwanie nad prawidłowym zagospodarowaniem gruntów położonych na obszarze gminy. W przypadku stwierdzenia niezagospodarowania użytków rolnych, prezydium było zobowiązane do niezwłocznego wszczęcia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia przyczyn tego stanu oraz osób za niego odpowiedzialnychAleksander Lichorowicz, Sytuacja prawna gospodarstw zaniedbanych w PRL, UJ, Kraków 1971, s. 21..
Jednocześnie posiadacz gruntu, który nie był w stanie zapewnić jego całkowitego i należytego zagospodarowania, miał obowiązek zgłoszenia tego faktu na piśmie prezydium gminnej rady narodowej. Organ ten weryfikował zasadność zgłoszenia, dokonując niezbędnych ustaleń dotyczących stanu gospodarstwa rolnego, ilości i jakości inwentarza żywego i martwego oraz warunków bytowych posiadacza. Posiadacz gruntu mógł ponadto wystąpić z wnioskiem o przejęcie gospodarstwa rolnego na własność państwa oraz o przydzielenie mu w zamian gospodarstwa o mniejszym areale.