mały|Mirambo na zdjęciu z drugiej połowy XIX wieku Mirambo (Mtyela Kasanda, zm. 1884, Tanganika; obecnie Tanzania) – wódz ludu Nyamwezi z Afryki Wschodniej, który w latach 60. i 70. XIX wieku zdołał zjednoczyć wcześniej rozproszone grupy Nyamwezi w silne państwo, uzyskując strategiczną kontrolę nad szlakami handlowymi (m.in. karawanowymi) wykorzystywanymi przez kupców suahili-arabskich w rejonie (okolice dzisiejszej Tabory).
Działalność polityczna i militarna Władza Mirambo opierała się m.in. na zdolności pozyskiwania broni palnej oraz na wykorzystaniu formacji ruga-ruga (najemnych wojowników, wiązanych w źródłach z tradycjami militarnymi Ngoni). W latach 1876–1880 kontrolował główne trasy prowadzące na północny zachód w kierunku Bugandy, oraz na zachód w stronę Ujiji nad jeziorem Tanganika. Kontrola nad handlem doprowadziła do długotrwałych konfliktów z kupcami suahili-arabskimi powiązanymi z sułtanatem Zanzibaru. W latach 70. XIX wieku Mirambo odniósł nad nimi szereg zwycięstw, zmuszając część z nich do uznania jego zwierzchnictwa i płacenia trybutu. W 1880 roku strona arabska zabiegała o pokój i zgodziła się na płacenie trybutu.