W roku 1448 Cerkiew moskiewska de facto uzyskała niezależność, kiedy moskiewski duchowny Jonasz został wybrany metropolitą kijowskim i całej Rusi bez zatwierdzenia przez patriarchę konstantynopolitańskiego. W 1589 roku Rosyjski Kościół Prawosławny uzyskał jednak potwierdzenie autokefalii, a jego zwierzchnik Hiob przyjął tytuł patriarchy moskiewskiego i całej Rusi. Patriarchat Moskiewski opierał się następnie na koncepcji „Trzeciego Rzymu” i postrzegał siebie jako obrońcę wszystkich prawosławnych Słowian. Tomos Konstantynopola z 1686 roku przyznał patriarsze moskiewskiemu prawo do wyświęcania metropolity kijowskiego, co w 2018 roku patriarcha Bartłomiej I uznał jednak za rozwiązanie tymczasowe i w tym samym roku tomos ten odwołał.
Droga Ukrainy do autokefalii thumb|250px|Patriarcha Konstantynopola Bartłomiej I Po rozpadzie Związku Radzieckiego w 1991 roku i ogłoszeniu niepodległości Ukrainy pojawiły się starania o utworzenie niezależnego Kościoła prawosławnego na Ukrainie. W 1992 roku metropolita Filaret założył Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego. Moskwa uznała to za schizmęRelations severed between the Russian Orthodox Church and the Ecumenical Patriarchate of Constantinople. Centre for Eastern Studies, 2018-10-17 ., a w 1997 roku obłożyła Filareta anatemąWielka schizma prawosławna..