Bitwa o Rzym w 1943 roku, w historiografii włoskiej określana jako nieudana obrona Rzymu () – walki i wydarzenia wojskowo-polityczne, które rozegrały się w Rzymie i jego okolicach w dniach 8–10 września 1943 roku, po ogłoszeniu przez Włochy zawieszenia broni w Cassibile. Były one częścią niemieckiej operacji Achse, prowadzonej zgodnie z dyrektywami wydanymi przez Adolfa Hitlera na wypadek opuszczenia przez Włochy obozu państw Osi.
Po ogłoszeniu rozejmu wojska Wehrmachtu rozmieszczone na południe i północ od Rzymu przystąpiły do opanowania stolicy. Obrona miasta była utrudniona przez brak całościowego planu, nieskoordynowane działania włoskich jednostek oraz opuszczenie Rzymu przez króla Wiktora Emanuela III, premiera Pietro Badoglio i część najwyższego dowództwa wojskowego. Opór żołnierzy i cywilów miał miejscami intensywny, lecz nieskoordynowany charakter;