Aspekt prawny Kolesiostwo nie jest samodzielną nazwą typu czynu zabronionego w prawie karnym, lecz w praktyce bywa odnoszone do działań naruszających zasady bezstronności, równego dostępu do stanowisk publicznych, etyki urzędniczej albo reguły uczciwej konkurencji. W materiałach CBA nepotyzm i kumoterstwo opisano jako niekaralne formy korupcji, które mogą naruszać normy etyczne i standardy działania instytucji publicznych, nawet jeśli nie stanowią odrębnych przestępstw.
Konstytucyjnym punktem odniesienia dla przeciwdziałania takim zjawiskom jest Konstytucja RP, zgodnie z którą obywatele mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach, a korpus służby cywilnej ma zapewniać zawodowe, rzetelne, bezstronne i politycznie neutralne wykonywanie zadań państwa.
Ustawodawstwo Po 1989 r. polskie ustawodawstwo kilkakrotnie zmieniało mechanizmy mające ograniczać lub odwrotnie – ułatwiać polityczne obsadzanie stanowisk.