Osobom podejrzewanym o nielojalność lub demonstrującym niechęć wobec politruków i sowieckiej propagandy groziły rozmaite represje, w tym zesłanie do łagrów.
Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej
22 czerwca 1941 roku nazistowskie Niemcy dokonały inwazji na ZSRR. Jednostki, w których służyli obywatele polscy, były pospiesznie kierowane na front. Wielu żołnierzy pochodzących z terenów okupowanych nie widziało sensu walki w obronie systemu sowieckiego. Odnotowywano przypadki dezercji, poddawania się Niemcom, a nawet użycia broni przeciwko oficerom i żołnierzom sowieckim.
W konsekwencji żołnierze z terenów okupowanych zaczęli być postrzegani przez dowództwo Armii Czerwonej jako „element niepewny”, a wręcz „wrogi”. Większość z nich rozbrojono, wycofano ze służby czynnej i przeniesiono do „strojbatów”. Członkowie tych jednostek pracowali przy budowie oraz maskowaniu lotnisk, schronów i umocnień, przygotowywali rowy i zapory przeciwczołgowe, zbierali plony w kołchozach i sowchozach, pracowali w kopalniach, fabrykach i zakładach remontowych, a także przy budowie, konserwacji i naprawie infrastruktury oraz przy ewakuacji zakładów przemysłowych i mienia w głąb ZSRR.