Reaktywacja placówki po 1945 roku była możliwa dzięki wysiłkom J. Imachowej, C. Eberhart, B. Chmurzyńskiej i J. Świtały. 3 maja 1946 roku biblioteka wznowiła działalność w nowej siedzibie przy ul. Pierackiego. W 1975 roku oddano do użytku nowoczesny gmach Biblioteki Głównej przy ul. Emila Zegadłowicza. Po gruntownej modernizacji, w czerwcu 2018 roku, obiekt ten został uruchomiony jako Zagłębiowska Mediateka.
Zagłębiowska Mediateka
Współczesna struktura instytucji opiera się na Bibliotece Głównej – Zagłębiowskiej Mediatece oraz sieci 18 filii. Mediateka łączy tradycyjne funkcje biblioteczne z nowoczesnym centrum kultury, oferując dostęp do audiobooków, e-booków, gier oraz zbiorów multimedialnych.
Dyrektorzy Janina Imachowa (do 1955) Hanna Kram (1956–1987) Elżbieta Solipiwko (1987–1994) Mieczysława Szulc (1994–2010) Elwira Kabat-Georgijewa (2010–2023) Wojciech Skiba (od 2023)
Działalność Biblioteka prowadzi działalność kulturalną i edukacyjną. Jest organizatorem m.in. Sosnowieckich Dni Literatury, Sosnowieckiej Jesieni Teatralnej oraz Lata na Luzie. Pełni rolę regionalnego archiwum piśmiennictwa oraz centrum naukowo-wydawniczego.