Geneza opery i narodziny nowego gatunku (koniec XVI wieku – początek XVII wieku) thumb|Frontyspis wydania opery L’Orfeo Claudia Monteverdiego z 1609 roku, jednego z pierwszych arcydzieł gatunku operowego Opera narodziła się we Włoszech u schyłku renesansu jako rezultat przemian estetycznych, humanistycznych i muzycznych związanych z fascynacją kulturą antycznej Grecji. W drugiej połowie XVI wieku włoscy humaniści, poeci i muzycy byli przekonani, że dramat starogrecki wykonywano w formie śpiewanej, a muzyka pełniła w nim funkcję podporządkowaną słowu i ekspresji emocjonalnej. Próba odtworzenia tego modelu doprowadziła do powstania nowego rodzaju widowiska muzyczno-scenicznego. Najważniejszym środowiskiem, w którym dojrzewały idee przyszłej opery, była Camerata florencka skupiona wokół hrabiego Giovanniego de’ Bardiego. Należeli do niej m.in. Vincenzo Galilei, Giulio Caccini, Jacopo Peri i Ottavio Rinuccini. Camerata sprzeciwiała się dominującej w muzyce późnego renesansu polifonii, uznając ją za przeszkodę w zrozumieniu tekstu. W jej miejsce postulowano monodię akompaniowaną – pojedynczy głos wokalny wsparty prostym akompaniamentem harmonicznym. Z tych założeń wykształcił się recytatyw monodyczny, czyli sposób śpiewanej deklamacji podporządkowanej rytmowi i znaczeniu słowa.