Nierozpuszczalny w kwasach.
W zależności od złoża, w szmaragdach mogą występować drobne różnice we właściwościach fizycznych – zwłaszcza w gęstości i współczynniku załamania światła.
Często zawiera różnorodne inkluzje gazowe, ciekłe i mineralne. Inkluzje mineralne najczęściej reprezentowane są przez kalcyt, piryt i biotyt, a niekiedy także przez tremolit, aktynolit, turmalin, epidot, apatyt, tytanit, rutyl, talk, dolomit, albit, granat oraz hematyt. Na przykład w kryształach szmaragdów uralskich, południowo-afrykańskich i indyjskich występują blaszki biotytu i igiełki aktynolitu.
Szmaragdy współwystępują m.in. z kalcytem, pirytem, apatytem, kwarcem, albitem, biotytem, a także rubinem i turmalinem.
Występowanie Szmaragdy powstają, kiedy magma pod dużym ciśnieniem przenika w skały ulegające przeobrażeniom. Złoża znaleźć można w pegmatytach, marmurach dolomitycznych, łupkach łyszczykowych (np. w dolinie Habach w austriackich Alpach, na Uralu w pobliżu rzeki Takowaja i w Brazylii), w łupkach biotytowych, łupkach ilastych, w zmetamorfizowanym wapieniu i w hydrotermalnych żyłach węglanowych (np. w rejonie Muzo i Chivor w Kolumbii oraz w Pakistanie).