Obecność żelaza w kamieniach powoduje powstanie brązowawego odcienia, a wanadu - purpurową. Barwę w rubinach gorszej jakości można „poprawić”, podgrzewając je. Najbardziej pożądanym w jubilerstwie kolorem jest „kolor gołębiej krwi”, czerwień z niebieskawym odcieniem. W rubinach często występują inkluzje, niektóre są charakterystyczne dla złoża, z którego pochodzą. Wrostki rutylu wywołują tzw. „jedwabisty połysk” (efekt delikatnej migotliwości), a przy odpowiednim szlifie efekt kociego oka lub asteryzm. Wykazuje silny żółtoczerwony lub ciemnoczerwony pleochroizm oraz silną czerwoną lub karminowoczerwoną fluorescencję.
Przy obróbce kamieni stosuje się szlif fasetkowy, schodkowy lub brylantowy, a dla okazów nieprzezroczystych, zwłaszcza wykazujących asteryzm – kaboszonowy.
Występowanie mały|Pierścionek z rubinem Kryształy rubinu wykształcają się zwykle w zdolomityzowanych marmurach, gnejsach, skałach magmowych, okruchowych, amfibolitach lub bazaltach. Udział rubinów jest w takich złożach stosunkowo niewielki, stąd też kamienie te pozyskuje się zwykle ze złóż aluwialnych – oddzielając je od piasków lub żwirów metodą płukania, a następnie sortując ręcznie.