Po zajęciu Śląska przez Fryderyka II właściciel dóbr bytomskich Karol Józef Erdmann Henckel von Donnersmarck został oskarżony o popieranie Habsburgów i opuścił Śląsk. Jego majątek został czasowo objęty sekwestrem, a zarząd nad nim powierzono Leonowi Maksymilianowi z linii tarnogórsko-świerklanieckiej.
Dobra bytomskie zwrócono następnie Franciszkowi Ludwikowi Hencklowi von Donnersmarckowi, synowi Karola Józefa Erdmanna. Godność wolnego pana stanowego nie została jednak ponownie trwale związana z własnością części bytomskiej.
W 1748 roku Fryderyk II ustanowił zasadę, zgodnie z którą godność wolnego pana stanowego Bytomia miała przypadać najstarszemu żyjącemu przedstawicielowi całego rodu Henckel von Donnersmarck. Pierwszym posiadaczem tytułu według zasady senioratu został Leon Maksymilian Henckel von Donnersmarck.
Administracja i sądownictwo
Wolny pan stanowy wykonywał uprawnienia wynikające z własności ziemskiej i przywilejów monarszych. Obejmowały one zarządzanie dobrami, zwierzchnictwo nad poddaną ludnością oraz sprawowanie sądownictwa patrymonialnego.
Po przejęciu Śląska przez Prusy część dawnych kompetencji została przejęta przez administrację państwową i powiatową.