mały|Translokacja XIX-wiecznego, murowanego kościoła w Salem Translokacja, także relokacja – przeniesienie budynku jako całości z zachowaniem jego gabarytów, detali i układu konstrukcyjnego. Zazwyczaj dokonywana ze względu na potrzeby ochrony zabytku, stanowi ostateczny sposób jego ochrony, bowiem doktryna konserwatorska wskazuje na konieczność ochrony obiektu zabytkowego in situ, by zachować jego relacje z otoczeniem i kontekst przestrzenny. Zgodnie z Art. 36 ust. 1 pkt 6 Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami translokacja zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Metody translokacji Wyróżnia się dwie metody translokacji:

całościowa – polegająca na przemieszczeniu w całości obiektu, w przypadku większych odległości zazwyczaj przy pomocy dostosowanego do niej pojazdu. W przeszłości w przypadku mniejszych obiektów, w okresie zimowym pod budynkiem montowano drewniane płozy i przeciągano obiekt do nowej lokalizacji, zaś w pozostałych porach roku, budynek kładziono na okrąglakach i przeciągano po układanych na trasie deskach do miejsca docelowego. Dotyczy ona zwykle obiektów nierozbieralnych (głównie o konstrukcji murowej). rozbiórkowa – polegająca na rozbiórce obiektu i ponownym montażu w nowym miejscu, umożliwia transport obiektu na duże odległości.