Centralnym elementem systemu jest panel użytkownika dostępny przez przeglądarkę internetową oraz aplikacje mobilne. Panel umożliwia tworzenie pulpitów, wyświetlanie stanu urządzeń, sterowanie nimi oraz konfigurowanie automatyzacji.
Automatyzacje w Home Assistant mogą być uruchamiane na podstawie zdarzeń, harmonogramów, stanu urządzeń, obecności użytkowników lub danych z czujników. Typowa automatyzacja składa się z wyzwalacza, opcjonalnych warunków oraz akcji, np. włączenia oświetlenia po zachodzie słońca albo zamknięcia rolet po przekroczeniu określonej temperatury i poziomu nasłonecznienia.
System wspiera również asystenta głosowego Assist, który może działać lokalnie, a także integracje z zewnętrznymi asystentami głosowymi. Rozwój lokalnego sterowania głosem jest jednym z obszarów rozwoju projektu, zgodnym z naciskiem na prywatność i ograniczanie zależności od chmury.
Instalacja i sprzęt Home Assistant może być instalowany na gotowych urządzeniach, komputerach jednopłytkowych, komputerach x86-64, maszynach wirtualnych oraz w kontenerach. Oficjalnie zalecaną metodą dla wielu użytkowników jest Home Assistant Operating System, który obejmuje główną aplikację, system aktualizacji, kopie zapasowe i obsługę dodatków.