Do zwalczania pożarów i współdziałania w zapobieganiu pożarom powołane były straże terenowe i zakładowe w trzech odmianach: zawodowe – złożone z osób pełniących służbę zawodowo na podstawie stosunku służbowego, obowiązkowe – powoływane przez radę gminy spośród mieszkańców lub pracowników zakładu pracy, oraz ochotnicze – tworzone na zasadzie dobrowolności. Zawodowe straże pożarne powoływał wojewoda; straże terenowe podlegały terenowym organom administracji państwowej, a zakładowe – pod względem organizacyjnym kierownikom zakładów pracy, a pod względem operacyjno-technicznym właściwej terenowej komendzie straży pożarnych.
Sieć jednostek zawodowej straży pożarnej systematycznie się rozwijała:
1958 r. – 226 terenowych pogotowi zawodowych i zawodowych straży pożarnych z łączną liczbą 10 328 etatów; oprócz tego w resortach funkcjonowało 810 straży zawodowych z 25 242 etatami. 1962 r. – 130 terenowych i 426 zakładowych zawodowych straży pożarnych. 1966 r. – 176 terenowych zawodowych straży pożarnych i 383 zakładowe zawodowe straże pożarne;