Status rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – status prawny ustanowiony przez prawo Unii Europejskiej dla określonych obywateli państw trzecich, którzy przez długi okres legalnie i nieprzerwanie zamieszkują w jednym z uczestniczących państw członkowskich. Jego podstawę stanowi dyrektywa Rady 2003/109/WE z 25 listopada 2003 r. dotycząca statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi. Zgodnie z jej podstawową zasadą status może uzyskać osoba, która legalnie i nieprzerwanie zamieszkiwała na terytorium danego państwa członkowskiego przez pięć lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku.

Status unijny należy odróżnić od krajowych zezwoleń na pobyt stały lub bezterminowy wydawanych na podstawie prawa poszczególnych państw. Dyrektywa pozwala państwom członkowskim utrzymywać lub wprowadzać korzystniejsze krajowe formy stałego pobytu, jednak zezwolenia takie nie dają same w sobie praw związanych z pobytem w innych państwach członkowskich przewidzianych dla rezydentów długoterminowych UE. Dania i Irlandia nie uczestniczą w systemie ustanowionym przez dyrektywę.