Defekt kwantowy – wielkość stosowana w fizyce atomowej i spektroskopii do opisu odchyleń poziomów energetycznych atomów wieloelektronowych od poziomów przewidywanych dla atomu wodoropodobnego. Defekt kwantowy jest szczególnie użyteczny w opisie stanów Rydberga, w których jeden z elektronów znajduje się na wysoko wzbudzonym poziomie energetycznym.
Opis W atomie wodoru energia elektronu może być w przybliżeniu opisana zależnością
gdzie jest odpowiednią energią Rydberga, a – główną liczbą kwantową.
W atomach wieloelektronowych elektron znajdujący się w stanie Rydberga oddziałuje nie tylko z jądrem atomowym, ale również z pozostałymi elektronami tworzącymi rdzeń atomowy. Powoduje to przesunięcie poziomów energetycznych względem prostego modelu wodorowego.
Odchylenie to można opisać poprzez wprowadzenie defektu kwantowego Energia poziomu może być wtedy zapisana jako
gdzie: – główna liczba kwantowa, – orbitalna liczba kwantowa, – defekt kwantowy, – efektywny ładunek rdzenia atomowego, – odpowiednia energia Rydberga.
Wielkość
nazywana jest efektywną główną liczbą kwantową.