U podstaw ewolucji leży jednak bardziej podstawowe zjawisko: (niezbyt precyzyjnie ujęta) siła, która leży u podstaw nie tylko ewolucji, ale także materii czy ruchu. Zasada zachowania siły (można ją uznać za pewną wersję zasady zachowania energii rozciągniętą na całą filozofię) głosi, że przekształcanie zjawisk następuje przy zachowaniu poziomu siły. Poza siłą pozostaje Absolut (czy rzeczywistość nieuwarunkowana), mający charakter niepoznawalny, i który można łączyć z Bogiem.
Również wiedza rozwija się w sposób ewolucyjny. Pomimo w dużej mierze spekulatywnego charakteru swoich prac, Spencer krytykował wiedzę teoretyczną i jako podstawę wszelkiego poznania traktował doświadczenie empiryczne, którego gromadzenie tworzy postęp wiedzy. Polega on na tworzeniu coraz bardziej jednolitego, wszechobejmującego obrazu świata opartego na zasadach ogólnych, z których można dedukować twierdzenia szczegółowe. System filozoficzny Spencera, oparty na zasadach ewolucji, miał właśnie unifikować poszczególne szczegółowe gałęzie wiedzy.
Poznanie absolutne nie jest możliwe, i możemy jedynie coraz bardziej poszerzać obszar wiedzy.