Poszczególne elementy mapy rysowane były odrębnymi kolorami (czarny, czerwony, zielony, niebieski, żółty; rzadko złoty i srebrny). Kraje oznaczane były czasami własnymi herbami. Morza pozostawiano niezakolorowane lub wypełniano je niebieskimi lub zielonymi falami (Morze Czerwone falami czerwonymi). Wnętrza lądów były pozostawiane puste, przedstawiane jedynie szkicowo lub wypełniane ilustracjami.
Napisy były czarne, z wyjątkiem wyróżnionych miejsc oznaczanych na czerwono (porty, bezpieczna przystań, możliwość uzupełnienia zapasów, obecność stoczni). Portolany były pisane najczęściej po łacinie, rzadziej w języku katalońskim, dialektach włoskiego czy portugalskim. Portolany tworzone w krajach islamu pisane były po arabsku lub turecku. W XVI i XVII w. powstały również portolany japońskie (inspirowane portugalskimi).
Sporządzano je na pergaminie, z jednego kawałka skóry lub z kilku, sklejonych na deskach.
Historia thumb|Carta Pisana (ok. 1275). W przeciwieństwie do wcześniejszych map (mappae mundi), które przedstawiały ogólny obraz świata, oparty na teoretycznych wyobrażeniach, portolany miały przeznaczenie praktyczne i służyły jako pomoc do żeglugi.