Po wojnie rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie we Fryburgu Bryzgowijskim ze specjalizacją w prawie rzymskim, które ukończył w 1949 roku. Od 1954 do 1955 pracował jako urzędnik administracyjny w Lüneburgu, a później w Wyższym Sądzie Administracyjnym jako asystent Prezydenta Sądu. W tym czasie rozpoczął przygotowywanie swojej słynnej kartoteki („Zettelkasten”, czyli system pojęć i definicji, który u progu życia Luhmanna liczył ok. 30 000 kart z notatkami). W 1960/61 skorzystał z możliwości powrotu na studia dzięki stypendium dokształcającemu w Graduate School of Public Administration na Uniwersytecie Harvarda. Tam będąc przez rok uczniem Talcotta Parsonsa poznał jego strukturalistyczną teorię systemów oraz zagłębił się w nauki Kartezjusza, Kanta i Husserla.
Od 1962 do 1965 roku działał na stanowisku referenta w Wyższej Szkole Nauk Administracyjnych w Spirze (Deutsche Hochschule für Verwaltungswissenschaften Speyer), gdzie powstała praca Funktionen und Folgen formaler Organisation. W lutym 1966 roku uzyskał stopień doktora nauk społecznych na Uniwersytecie w Münster za pracę Recht und Automation in der öffentlichen Verwaltung. Eine verwaltungswissenschaftliche Untersuchung. Pięć miesięcy później otrzymał habilitację za przygotowaną już w Spirze pracę Funktionen und Folgen formaler Organisation.