Nowożytność Pierwszy zapis o istnieniu wsi pochodzi z roku 1393 wymienia ją w formie Roczna „Najstarsza księga sądu najwyższego prawa niemieckiego na zamku krakowskim”. W wieku XV wieś wspomina przywilej Kazimierza Jagiellończyka z dnia 6 października 1456, potwierdzający posiadłości klasztorne benedyktynów w Tyńcu. Z zapisu ks. Jana Długosza wynika, że we wsi Rączna istniał już folwark klasztorny. Zabudowania wsi układały się wokoło płytkiej niecki elipsowatego kształtu, przez którą przepływał strumyk. Wieś powstała na prawie niemieckim, z ograniczonym samorządem. Sądownictwo w pełni należało do klasztoru, a funkcje administracyjne pełnił sołtys. W XVI wieku rozwinęła się produkcja gorzałki, piwa, w spichlerzach gromadzono liczne zapasy zbóż. W Polsce nastały złote czasy zygmuntowskie, Rączna się rozbudowała, przybyło mieszkańców. Odkrycia geograficzne, napływ do Europy złota i srebra, otwarty dostęp do morza spowodowały zapotrzebowanie na produkty rolne powodując rozwój folwarków feudalnych.