zawarty jest w Wielkiej Encyklopedii Francuskiej, lecz opinia ta nie jest do końca słuszna.
Oświecenie w Portugalii Portugalskie oświecenie reprezentuje przede wszystkim „wróg Kościoła” Markiz de Pombal.
Oświecenie w Niemczech thumb|upright|Immanuel Kant
Podwaliny pod niemieckie oświecenie położyli Leibniz i Christian Thomasius. Wielkie zasługi na polu myśli edukacyjnej miał Christian Wolff.