Ważnym elementem w opracowaniach dotyczących historii harcerstwa jest opracowanie Mirosławy Dołęgowskiej-Wysockiej – „Plamy na lilijce, Spory światopoglądowe w ZHP”. Stanowi ono dogłębną analizę przyczyn wewnętrznych konfliktów w ZHP, które od chwili swojego powstania, przez cały okres międzywojenny, nie działało w politycznej próżni. Na jego terenie ścierały się różne orientacje, a o wpływy w organizacji ubiegały się różne ugrupowania polityczne.
O ścieraniu się na terenie harcerstwa różnych tendencji politycznych świadczą między innymi spory o redakcję prawa i przyrzeczenia harcerskiego, których preludium było usunięcie symbolicznego twórcy polskiego harcerstwa Andrzeja Małkowskiego od kierowniczych funkcji w świeżo tworzącym się ruchu. Od tego też momentu, aż do 1945 roku dwa konkurencyjne ze sobą obozy polityczne, sanacja i endecja starały się uzyskać decydujący wpływ na harcerstwo i skupioną w nim młodzież.