Źródłem tych postaw była specyficzność pogranicza narodowościowego oraz funkcjonowanie wśród ludności kaszubskiej wysokiego poczucia odrębności regionalnej, którą często próbowali wykorzystać dla swoich celów Niemcy.
W sferze odczuć społecznych odrębność regionalna wynikała z całego zestawu stereotypów narosłych w czasie specyficznej drogi rozwoju politycznego, społecznego i kulturalnego ziem Pomorza przed zaborem pruskim i w czasie jego trwania. Pogłębił je trudny proces integracyjny po odzyskaniu niepodległości i złożone problemy, które towarzyszyły młodości odrodzonego państwa polskiego.
Wspomniane poczucie odrębności regionalnej szczególnie ujawniło się na Kaszubach, bo towarzyszyła mu ożywiona działalność kulturalna, społeczna i polityczna środowisk inteligencji kaszubskiej. Działacze kaszubscy w afirmowaniu kaszubszczyzny w nauce i publicystyce musieli rozwiązać problem traktowania dialektu kaszubskiego jako odrębnego języka lub jednej z gwar polskich oraz Kaszubów jako odrębnego narodu lub jednego z plemion polskich.