Wieś leży na Nizinie Śląskiej. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Stare Kotkowice znajdują się w granicach mikroregionu Równina Walców (318.59.1). W obszarze wsi przepływa struga Swornica.
W pobliżu wsi znajduje się pole o nazwie Na Stawek. Wieś leży na terenie Nadleśnictwa Prudnik (obręb Prudnik).
Środowisko naturalne W Starych Kotkowicach panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +8,4 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Starych Kotkowic wynoszą 630 mm. Dominują wiatry zachodnie.
Nazwa Istnieją dwie wersje pochodzenia nazwy Kotkowice. Pierwsza z nich związana jest z kuciem koni. Druga z pobytem mnichów, ponieważ der Kuttentrager oznacza mnicha, więc Alt Kuttendorf to „stara mnisia wieś”.
Na polskojęzycznej mapie wydanej w 1772 miejscowość została podpisana nazwą St. Kotkowice. W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod zniekształconą, polską nazwą Stara Kuttkowice oraz nazwą zgermanizowaną Alt Kuttendorf we fragmencie Kuttendorf Alt, polnisch Stara Kuttkowice”.