Obecnie prawo użytkowania wieczystego regulują: kodeks cywilny w art. 232 – 243; ustawa o gospodarce nieruchomościami w dziale II zatytułowanym Gospodarowanie nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz własność jednostki samorządu terytorialnego rozdziały: 3 dotyczącym oddawania gruntów w użytkowanie wieczyste, 4 dotyczącym przetargu oraz 8 dotyczącym opłat; ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Powstanie prawa użytkowania wieczystego Do powstania prawa bezwzględnie konieczne jest zawarcie umowy w formie aktu notarialnego oraz wpis tego prawa do księgi wieczystej. Stroną będącą właścicielem gruntu i oddającą go w użytkowanie wieczyste może być jedynie Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego (gmina, powiat, województwo) lub związek jednostek samorządu terytorialnego. Ustawodawca nie wprowadził ograniczeń co do strony nabywającej grunt w użytkowanie wieczyste, zatem może być to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Zgodnie z ustawą o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców cudzoziemiec (w rozumieniu ustawy jest nim też m.in. osoba prawna mająca siedzibę za granicą) może zostać wieczystym użytkownikiem za zgodą ministra właściwego do spraw wewnętrznychArt. 1 ust.