Wrócił do Polski w 1765 roku i uzyskał tu indygenat szlachecki. Służył w armii królewskiej w stopniu kapitana. W latach 1778–1794 pełnił funkcję kasjera Komisji Edukacji Narodowej. „Na tym stanowisku położył wielkie zasługi wykazując energię i zaradność w ratowaniu funduszu szkolnego”. Cieszył się bezwzględnym zaufaniem Komisji Edukacji Narodowej. Miał tytuły cześnika i łowczego ziemi liwskiej. Popierał rozwój przemysłu. Po rozbiorach (1795) zdał relację władzom pruskim ze swej działalności w K.E.N. i mimo korzystnych propozycji ze strony władz pruskich (jeszcze jego ojciec był poddanym pruskim), nie skorzystał z propozycji i osiadł w Woli Cygowskiej zajmując się wychowaniem dzieci. Ożenił się z Ewą z Szeluttów. Był bardzo zdolnym człowiekiem. Znał kilka języków i zajmował się nauką oraz numizmatyką.
W latach 1797–1811 Karol Lelewel mieszkał głównie w Woli Cygowskiej. Według przekazów bardzo interesował się życiem swoich mieszkańców w Woli Cygowskiej. Brał udział w obradach ówczesnego samorządu wiejskiego i budował domy dla biednych chłopów. W tym czasie zajmował się również wychowaniem 8 dzieci: Jana Pawła, Joachima i Prota.