W roku 1876 książę Władysław Czartoryski przekazał do Krakowa zbiory artystyczne i patriotyczne. 3 lata później założono Muzeum Narodowe. Kraków stał się centrum muzealnictwa. W Starym Mieście działali artyści tacy jak Jan Matejko czy Stanisław Wyspiański. W nim rodziły się też ruchy niepodległościowe.

Czasy wojenne Wkrótce po rozpoczęciu II wojny światowej, 6 września 1939, do Krakowa wkroczyły wojska niemieckie. Miasto stało się stolicą tzw. Generalnego Gubernatorstwa. Zaczęły się prześladowania Żydów; utworzono obóz koncentracyjny Plaszow. W Starym Mieście zrabowano wiele dzieł. Zamknięto muzea, szkoły, teatry. Aresztowano profesorów.

Dopiero 18 stycznia 1945 wojska sowieckie II Frontu Ukraińskiego pod dowództwem marszałka I. Koniewa zajęły Kraków i zmusiły Niemców do wycofania się bez obrony, przez co oryginalna i zabytkowa zabudowa Starego Miasta zachowała się do czasów współczesnych.

Stare Miasto współcześnie mały|Rzeźba Eros spętany Stare Miasto przyciąga wielu turystów z całego świata niezależnie od pory roku. Jest jednym z pierwszych europejskich obiektów wpisanych w 1978 roku na sporządzoną przez UNESCO listę światowego dziedzictwa kulturowego.