W grudniu 1883 roku komitet podał, że wycofano tylko 360 złr z zebranych do 1 grudnia 32 234 złr.
Decyzję o namalowaniu obrazu Kościuszko pod Racławicami Matejko podjął w 1884 roku. Malowanie obrazu zostało poprzedzone wykonaniem szkiców ołówkowych (do dziś 6 zachowanych w Muzeum Narodowym w Krakowie) i szkicem olejnym, znajdującym się obecnie w Muzeum Narodowym w Warszawie. W lutym 1887 roku zostało sprowadzone z Paryża płótno, które zawieszono w pracowni w gmachu Akademii Sztuk Pięknych. 12 marca 1887 Matejko rozpoczął pracę nad ostatecznym kształtem obrazu. Prawdopodobnie w jej trakcie natrafił na jakieś trudności, bo pracę przerwał do 20 sierpnia i raz jeszcze pojechał do Racławic, aby wykonać szkice krajobrazu z natury. Druga przerwa w pracy nastąpiła w lutym 1888 i spowodowana była poważną chorobą artysty. Ostatecznie dzieło udało się ukończyć pod koniec kwietnia tego samego roku. W maju 1888 rozpoczęto przygotowania do wykonania ram obrazu. Koszt ramy wyniósł 3000 złr, a pracami kierował Władysław Chrośnikiewicz