Praktyka funkcjonowania WPBiO, w szczególności misji petersberskich, ukazała potrzebę utworzenia dodatkowych instytucji. Obok istniejących wcześniej agencji WPBiO przejętych po UZE (Centrum Satelitarnego Unii Europejskiej i Instytutu Unii Europejskiej Studiów nad Bezpieczeństwem)Ryszard Zięba, op. cit., s. 94-95., 12 lipca 2004 roku ustanowiono kolejną, Europejską Agencję Obrony, której celem jest rozwój przemysłu obronnego UE i dbanie o wyposażenie sił szybkiego reagowania w odpowiednią broń. Został powołany także odpowiedni instrument finansowy, Europejski Fundusz Obronny. W styczniu 2005 roku rozpoczęto tworzenie Komórki Cywilno-Wojskowej, posiadającej możliwość tworzenia Centrów Operacyjnych. 3 listopada 2005 roku ustanowiono Stały Zespół Łącznikowy NATO przy Sztabie Wojskowym UE, a 1 marca 2006 roku utworzono zaś Komórkę Planistyczną Unii Europejskiej, znajdującą się w Kwaterze Głównej NATO. By móc lepiej przygotowywać się do operacji zarządzania kryzysowego, UE 18 lipca 2005 roku. utworzyła Europejskie Kolegium Bezpieczeństwa i Obrony, które jest złożone z współpracujących ze sobą krajowych instytucji państw członkowskich UE.